Η 28η Οκτωβρίου 1940 δεν αποτελεί για την ΑΝΟΡΘΩΣΗ Αμμοχώστου απλώς μία ημερομηνία εθνικής υπερηφάνειας. Είναι ένα ξεχωριστό κεφάλαιο της δικής της ιστορίας. Ένα κεφάλαιο γραμμένο με πράξεις, προσφορά, αυταπάρνηση και το αίμα ανθρώπων που βγήκαν από τους κόλπους της και θυσιάστηκαν για την ελευθερία. Η «Μεγάλη Κυρία» δεν περιορίστηκε να παρακολουθεί τις εξελίξεις. Έδωσε το δικό της «παρών» στον αγώνα του Ελληνισμού, αποδεικνύοντας ότι η ιστορία της εκτείνεται πολύ πέρα από τα όρια των αθλητικών γηπέδων.
Ένας Σύλλογος γεννημένος μέσα από τα ιδανικά του Ελληνισμού
Από την ίδρυσή της, στις 30 Ιανουαρίου 1911, η ΑΝΟΡΘΩΣΗ υπήρξε κάτι πολύ περισσότερο από ένας αθλητικός οργανισμός. Το Αναγνωστήριο «Ανόρθωσις», όπως αρχικά ονομαζόταν, δημιουργήθηκε στην Αμμόχωστο με σκοπό την ελληνική μόρφωση, την πνευματική καλλιέργεια και την ηθική ανάπλαση των νέων.
Στα χρόνια της αγγλοκρατίας, ο Σύλλογος αποτέλεσε σημείο αναφοράς για την κοινωνία της Αμμοχώστου, καλλιεργώντας την εθνική συνείδηση και διατηρώντας ζωντανή τη σχέση με την Ελλάδα.
Γι’ αυτό και όταν ξέσπασε ο Ελληνοϊταλικός Πόλεμος, η ανταπόκριση της ΑΝΟΡΘΩΣΗΣ δεν αποτέλεσε μια περιστασιακή αντίδραση. Ήταν η φυσική συνέχεια των αρχών και των ιδανικών που υπηρετούσε από την πρώτη ημέρα της δημιουργίας της.
Η προσφορά είχε αρχίσει πριν από το ιστορικό «ΟΧΙ»
Η ιστορική διαδρομή αποκαλύπτει μία ιδιαίτερα σημαντική λεπτομέρεια: η ΑΝΟΡΘΩΣΗ είχε ήδη κινητοποιηθεί για την ενίσχυση της Ελλάδας, μήνες πριν από την 28η Οκτωβρίου 1940.
Στις 11 Απριλίου 1940, τα μέλη του Συλλόγου συγκέντρωσαν και απέστειλαν στον Έλληνα Πρόξενο της Κύπρου το ποσό των 100 λιρών, προκειμένου να ενισχυθεί ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός.
Ήταν μία ουσιαστική οικονομική συνεισφορά για τα δεδομένα της εποχής, η οποία αποτύπωνε το ενδιαφέρον και την έμπρακτη συμπαράσταση των ανθρώπων της ΑΝΟΡΘΩΣΗΣ.
Λίγους μήνες αργότερα, μετά τον τορπιλισμό του ελληνικού καταδρομικού «Έλλη» στην Τήνο, στις 15 Αυγούστου 1940, ο Σύλλογος προχώρησε στη συγκρότηση επιτροπής εράνου, με στόχο τη συγκέντρωση χρημάτων για την ενίσχυση του Ελληνικού Ναυτικού.
Η ΑΝΟΡΘΩΣΗ είχε ήδη πάρει θέση. Όχι μόνο με λόγια, αλλά με πράξεις.
Η 29η Οκτωβρίου και η ιστορική απόφαση
Μία ημέρα μετά το ιστορικό «ΟΧΙ», στις 29 Οκτωβρίου 1940, το Διοικητικό Συμβούλιο της ΑΝΟΡΘΩΣΗΣ συνεδρίασε εκτάκτως.
Η είσοδος της Ελλάδας στον πόλεμο απέναντι στη φασιστική Ιταλία προκάλεσε έντονη συγκίνηση στους κόλπους του Συλλόγου.
Στην ιστορική εκείνη συνεδρία αποφασίστηκε η ενεργός συμμετοχή της ΑΝΟΡΘΩΣΗΣ στη μεγάλη διαδήλωση που προγραμματιζόταν για την 1η Νοεμβρίου 1940, προς υποστήριξη του ελληνικού αγώνα.
Το οίκημα του Συλλόγου στην Αμμόχωστο μετατράπηκε σε κέντρο κινητοποίησης και συγκέντρωσης βοήθειας. Τρόφιμα, είδη πρώτης ανάγκης και οικονομικές εισφορές συγκεντρώνονταν για την ενίσχυση των στρατιωτών και του δοκιμαζόμενου ελληνικού λαού.
Η δράση δεν περιορίστηκε στις πρώτες εβδομάδες του πολέμου. Συνεχίστηκε και στα δύσκολα χρόνια που ακολούθησαν, ακόμη και κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής στην Ελλάδα.
Χαρακτηριστική είναι η απόφαση του 1944, όταν το Διοικητικό Συμβούλιο διέθεσε τα διαθέσιμα μετρητά του ταμείου, ύψους 100 λιρών, για την ενίσχυση της Ελλάδας.
Η Αμμόχωστος στον αγώνα – Η προσφορά μιας ολόκληρης κοινωνίας
Η κινητοποίηση δεν περιορίστηκε στα μέλη του Συλλόγου.
Η πόλη της Αμμοχώστου συμμετείχε με κάθε διαθέσιμο μέσο στην προσπάθεια ενίσχυσης του ελληνικού αγώνα.
Στο Γυμνάσιο Αμμοχώστου συγκεντρώθηκαν οι πρώτες 15 λίρες, με πρωτοβουλία του νεαρού τότε μαθητή Κυριάκου Μάτση, ο οποίος έμελλε αργότερα να γράψει τη δική του ηρωική ιστορία στον απελευθερωτικό αγώνα της ΕΟΚΑ.
Την ίδια στιγμή, οι γυναίκες της πόλης μετέτρεπαν τα σπίτια τους σε μικρά εργαστήρια, πλέκοντας σκούφους, γάντια και άλλα είδη ένδυσης για τους στρατιώτες που πολεμούσαν κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες.
Ενδεικτική της προσφοράς ήταν και η τελετή στο οίκημα της ΑΝΟΡΘΩΣΗΣ, κατά την οποία ο τότε Τοποτηρητής του Αρχιεπισκοπικού Θρόνου, Λεόντιος, επέδωσε αργυρά δαχτυλίδια σε όσους είχαν προσφέρει τα χρυσά τους για τις ανάγκες του εθνικού εράνου.
Ο Σύλλογος είχε μετατραπεί σε σημείο συνάντησης της ιστορίας, της αλληλεγγύης και της προσφοράς.
Από το οίκημα της Αμμοχώστου στα πεδία των μαχών
Η μεγαλύτερη, όμως, προσφορά δεν μπορούσε να αποτιμηθεί σε χρήματα ή αγαθά.
Ήταν η ανθρώπινη θυσία.
Άνθρωποι που είχαν μεγαλώσει στην Αμμόχωστο, είχαν συνδεθεί με την ΑΝΟΡΘΩΣΗ και είχαν γαλουχηθεί με τις αξίες της, βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή του πολέμου.
Ανάμεσά τους ο Βαρνάβας Σερίφης και ο Λουκής Λιασίδης, δύο νέοι από την Αμμόχωστο, μέλη της ΑΝΟΡΘΩΣΗΣ και φοιτητές της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Παρότι είχαν τη δυνατότητα να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους σε στρατιωτικά νοσοκομεία, επέλεξαν να πολεμήσουν στην πρώτη γραμμή ως εθελοντές.
Βρέθηκαν στο Τεπελένι της Βορείου Ηπείρου, εκεί όπου γράφτηκαν ορισμένες από τις πιο σκληρές σελίδες του Ελληνοϊταλικού Πολέμου.
Τον Μάρτιο του 1941, κατά τη διάρκεια της εαρινής επίθεσης των ιταλικών δυνάμεων, οι δύο νέοι πλήρωσαν με τη ζωή τους τη συμμετοχή τους στον αγώνα. Ο Λιασίδης, σύμφωνα με το ιστορικό αφιέρωμα της ποδοσφαιρικής ΑΝΟΡΘΩΣΗΣ, υπέκυψε σε νοσοκομείο της Αθήνας, όπου νοσηλευόταν τραυματισμένος.
Η απώλειά τους συγκλόνισε την Αμμόχωστο και την οικογένεια της ΑΝΟΡΘΩΣΗΣ.
Στις 11 Απριλίου 1942, ο Σύλλογος προχώρησε σε ειδικές αποφάσεις για την απόδοση τιμών στους δύο ήρωες, συμμετέχοντας στο μνημόσυνό τους και αναρτώντας τις φωτογραφίες τους στο οίκημά του.
Τα ονόματά τους πέρασαν για πάντα στην ιστορία της «Μεγάλης Κυρίας».
Μίμης Πιερράκος: Από την ποδοσφαιρική ΑΝΟΡΘΩΣΗ στο πάνθεον των ηρώων
Ξεχωριστή θέση σε αυτή την ιστορική αναδρομή κατέχει και ο Μίμης Πιερράκος, μία εμβληματική φυσιογνωμία του ελληνικού ποδοσφαίρου, που συνέδεσε το όνομά του με τα πρώτα ποδοσφαιρικά βήματα της ΑΝΟΡΘΩΣΗΣ.
Ο διεθνής ποδοσφαιριστής του Παναθηναϊκού ήρθε στην Αμμόχωστο τη δεκαετία του 1930 και υπήρξε ο πρώτος προπονητής της ομάδας μας, έχοντας παράλληλα σημαντική αγωνιστική παρουσία.
Ήταν, μάλιστα, ο ποδοσφαιριστής που σημείωσε το πρώτο τέρμα της ΑΝΟΡΘΩΣΗΣ σε αγώνα πρωταθλήματος.
Με το ξέσπασμα του Ελληνοϊταλικού Πολέμου, ο Πιερράκος κατατάχθηκε στον ελληνικό στρατό και ζήτησε να υπηρετήσει στο μέτωπο.
Στις 18 Νοεμβρίου 1940, σε ηλικία μόλις 31 ετών, σκοτώθηκε στη διάρκεια των πολεμικών επιχειρήσεων.
Ο άνθρωπος που είχε φορέσει τη φανέλα με τον Φοίνικα και είχε υπηρετήσει την ομάδα μας από τη θέση του ποδοσφαιριστή και του προπονητή, άφησε την τελευταία του πνοή υπερασπιζόμενος την πατρίδα.
Η θυσία του αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ιστορίας της ΑΝΟΡΘΩΣΗΣ.
Οι ήρωες και οι απώλειες που δεν ξεχάστηκαν
Ο κατάλογος της προσφοράς και των απωλειών της οικογένειας της ΑΝΟΡΘΩΣΗΣ δεν τελειώνει εδώ.
Ο Άντυς Φάνος, επίσης μέλος του Συλλόγου, έχασε τη ζωή του κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ο Γεώργιος Ευαγγέλη Λοΐζου, ιδρυτικό στέλεχος της ΑΝΟΡΘΩΣΗΣ το 1911 και μετέπειτα γενικός γραμματέας της, σκοτώθηκε στο Λονδίνο κατά τη διάρκεια των γερμανικών βομβαρδισμών.
Ξεχωριστή θέση στη μνήμη του Συλλόγου έχει και ο Χρίστος Π. Χριστοδουλίδης, ανθυπολοχαγός και μέλος της ΑΝΟΡΘΩΣΗΣ, ο οποίος έχασε τη ζωή του στις 23 Ιουλίου 1948, κατά τη διάρκεια του ελληνικού εμφυλίου πολέμου.
Πρόκειται για διαφορετικές διαδρομές και ιστορικές περιόδους, οι οποίες συνδέονται μέσα από την προσφορά ανθρώπων που ανήκαν στη μεγάλη οικογένεια του Συλλόγου.
Στην επετειακή εκδήλωση της 27ης Οκτωβρίου 2026, η ΑΝΟΡΘΩΣΗ τίμησε ιδιαίτερα τους Βαρνάβα Σερίφη, Λουκή Λιασίδη, Άντυ Φάνο και Χρίστο Χριστοδουλίδη, αποδίδοντας τιμές στις οικογένειές τους.
Η ιστορία που μεταφέρεται από γενιά σε γενιά
Ογδόντα έξι χρόνια μετά το ιστορικό «ΟΧΙ», η ΑΝΟΡΘΩΣΗ συνεχίζει να κουβαλά μία κληρονομιά που δεν περιορίζεται στις αθλητικές της επιτυχίες.
Η προσφορά της στον αγώνα του 1940 αποτελεί μέρος της ταυτότητάς της, όπως και η μεταγενέστερη συμμετοχή ανθρώπων της στους αγώνες της Κύπρου για ελευθερία.
Ο Σύλλογος που γεννήθηκε στην Αμμόχωστο, που γνώρισε τον ξεριζωμό του 1974 και εξακολουθεί να διατηρεί ζωντανή τη μνήμη της κατεχόμενης πόλης μας, έχει έναν επιπλέον λόγο να τιμά τέτοιες ιστορικές επετείους.
Γιατί γνωρίζει τι σημαίνει να αγωνίζεσαι για την πατρίδα. Γνωρίζει τι σημαίνει να χάνεις την ελευθερία σου. Και γνωρίζει, περισσότερο από ποτέ, την αξία της ιστορικής μνήμης.
Η 28η Οκτωβρίου δεν είναι για την ΑΝΟΡΘΩΣΗ μία τυπική επέτειος. Είναι ημέρα μνήμης για εκείνους που άφησαν πίσω τις οικογένειές τους, την καθημερινότητά τους και τα όνειρά τους, για να υπηρετήσουν έναν σκοπό μεγαλύτερο από τους ίδιους.
Γιατί η ΑΝΟΡΘΩΣΗ δεν έμαθε απλώς να τιμά την ιστορία. Έμαθε να συμμετέχει στη δημιουργία της.
Και όσο ο Φοίνικας θα ανοίγει τα φτερά του, η θυσία εκείνων των ανθρώπων θα παραμένει ζωντανή. Όπως ζωντανός παραμένει και ο πόθος της επιστροφής στην αγαπημένη μας Αμμόχωστο.
Αιωνία τους η μνήμη. Ζήτω η 28η Οκτωβρίου 1940!
